گـــــوهرنهـــــال

 باردهی نهال پسته: از چند سالگی شروع می‌شود و هر درخت چند کیلو محصول می‌دهد؟

نهال پسته پیوندی معمولاً از سال چهارم تا ششم بعد از کاشت وارد دوره باردهی می‌شود، اما باردهی اقتصادی و قابل توجه از سال هشتم تا دهم آغاز می‌گردد. هر درخت پسته بالغ (۱۵ سال به بالا) در شرایط مطلوب می‌تواند بین ۵ تا ۱۵ کیلوگرم پسته خشک تولید کند و این میزان در درختان مسن‌تر و پرمحصول به ۲۰ تا ۳۰ کیلوگرم نیز می‌رسد. باردهی نهال پسته تابع مستقیم نوع نهال، مدیریت باغی، آبیاری و نسبت درخت نر به ماده است.

 جدول کامل باردهی نهال پسته بر اساس سن درخت

نکته مهم درباره باردهی نهال پسته این است که این ارقام برای نهال پیوندی با مدیریت باغی استاندارد ثبت شده‌اند. نهال پسته بذری (غیرپیوندی) دیرتر وارد باردهی می‌شود و معمولاً از سال هفتم تا نهم شروع به بار دادن می‌کند و منحنی افزایش باردهی آن نیز کندتر از نهال پیوندی است.

 چرا نهال پیوندی زودتر و بیشتر بار می‌دهد؟

باردهی نهال پیوندی پسته به دلیل ترکیب پایه مقاوم با پیوندک اصلاح‌شده، از نظر ژنتیکی برای تولید محصول یکنواخت برنامه‌ریزی شده است. در نهال پیوندی، پایه مسئول جذب آب و مواد غذایی از خاک است و پیوندک که از درخت مادری پرمحصول گرفته شده، مسئول تولید میوه است. این ترکیب باعث می‌شود:

- سن شروع باردهی ۲ تا ۳ سال زودتر از نهال بذری باشد
- یکنواختی اندازه و کیفیت پسته تولیدی بیشتر شود
- مقاومت به شوری و خشکی خاک از پایه به کل درخت منتقل شود
- درصد ریزش گل و میوه کاهش یابد

گوهر نهال انواع نهال پیوندی پسته شامل کله‌قوچی، رفسنجانی، اوحدی، بادامی و اکبری را با تضمین اصالت رقم و پایه استانداردعرضه می‌کند که همگی از نظر سرعت باردهی در رده نهال‌های زودبازده قرار می‌گیرند.

 عوامل مؤثر بر افزایش باردهی نهال پسته

•  گرده‌افشانی و نسبت درخت نر به ماده

پسته درختی دوپایه است، یعنی درخت نر و درخت ماده به‌طور جداگانه رشد می‌کنند. درخت پسته نر خودش میوه تولید نمی‌کند اما گرده لازم برای باردهی درختان ماده را فراهم می‌کند. نسبت استاندارد یک درخت نر به هر هشت تا ده درخت ماده توصیه می‌شود و کمبود درخت نر یکی از رایج‌ترین دلایل افت باردهی در باغات پسته است.

•  آبیاری در دوره حساس تشکیل میوه

کم‌آبی در فروردین تا خرداد که دوره تشکیل و پرشدن مغز پسته است، مستقیماً باردهی سال جاری و همچنین باردهی سال بعد را کاهش می‌دهد. آبیاری منظم و کافی در این بازه یکی از مؤثرترین راهکارهای افزایش باردهی نهال پسته محسوب می‌شود.

•  تغذیه و کوددهی اصولی

کوددهی متعادل با تمرکز بر پتاسیم، روی و بور، باردهی و کیفیت مغز پسته را به‌طور محسوسی افزایش می‌دهد. کمبود روی به‌ویژه باعث ریزبرگی و کاهش شدید باردهی در نهال پسته می‌شود.

•  هرس اصولی و به‌موقع

هرس فرم در سال‌های اول رشد نهال و هرس باردهی در سال‌های بعد، تعداد شاخه‌های میوه‌دهنده را افزایش داده و از سایه‌اندازی داخلی تاج درخت جلوگیری می‌کند. هرس نامناسب یکی از دلایل تأخیر در باردهی نهال پسته است.

•  تراکم کاشت و فاصله بین نهال‌ها

فاصله کاشت مناسب (معمولاً ۶ در ۶ تا ۷ در ۷ متر) اجازه می‌دهد نور کافی به همه شاخه‌ها برسد، که مستقیماً روی میزان باردهی هر درخت در بلندمدت اثر می‌گذارد.

• پدیده سال‌آوری در باردهی پسته

درخت پسته به‌طور طبیعی الگوی یک سال پرمحصول و یک سال کم‌محصول (سال‌آوری) دارد. در سال پرمحصول باردهی می‌تواند تا ۲ برابر سال کم‌محصول باشد. مدیریت صحیح تغذیه، تنک کردن میوه در سال پربار و هرس اصولی می‌تواند شدت این نوسان را کاهش داده و باردهی را در سال‌های متوالی متعادل‌تر کند.

•  کیفیت خاک و زهکشی

پسته به خاک با زهکشی مناسب نیاز دارد. ماندابی شدن آب اطراف ریشه باعث پوسیدگی طوقه و افت شدید باردهی حتی در نهال‌های سالم می‌شود.

چند سال طول می‌کشد تا نهال پسته بار اقتصادی بدهد؟

برای رسیدن به باردهی اقتصادی که هزینه‌های احداث باغ پسته را جبران کند، معمولاً ۸ تا ۱۰ سال زمان لازم است. این بازه زمانی با رعایت نکات زیر قابل کوتاه‌تر شدن است:

- انتخاب نهال پیوندی باکیفیت با پایه استاندارد
- رعایت تراکم کاشت مناسب متناسب با نوع خاک
- آبیاری منظم به‌ویژه در سه سال اول استقرار نهال
- کوددهی اصولی از سال دوم کاشت
- تأمین نسبت صحیح درخت نر به ماده از همان ابتدای احداث باغ

 مقایسه باردهی ارقام مختلف پسته

میزان و سرعت باردهی بین ارقام مختلف پسته نیز تفاوت دارد. رقم کله‌قوچی معمولاً باردهی درشت‌تر اما دیرتر دارد، در حالی که رقم اوحدی زودبازده‌تر است و رقم بادامی به دلیل مغز پر و کیفیت بالا در بازار صادراتی طرفدار بیشتری دارد. انتخاب رقم مناسب متناسب با اقلیم منطقه کاشت، نقش تعیین‌کننده‌ای در سرعت و میزان باردهی نهال پسته دارد.

سوالات متداول درباره باردهی نهال پسته

درخت پسته از چه سالی بار می‌دهد؟
نهال پیوندی معمولاً از سال چهارم تا ششم شروع به باردهی اولیه می‌کند و باردهی اقتصادی از سال هشتم به بعد آغاز می‌شود.

هر درخت پسته چند کیلو محصول می‌دهد؟
درخت بالغ پسته بین ۵ تا ۱۵ کیلوگرم و درخت مسن پرمحصول تا ۳۰ تا ۳۵ کیلوگرم پسته خشک در سال تولید می‌کند.

آیا درخت پسته نر هم بار می‌دهد؟
خیر، درخت پسته نر میوه تولید نمی‌کند و فقط برای گرده‌افشانی درختان ماده کاشته می‌شود.

نهال پیوندی زودتر بار می‌دهد یا نهال بذری؟
نهال پیوندی به دلیل پیوندک اصلاح‌شده معمولاً ۲ تا ۳ سال زودتر از نهال بذری وارد باردهی می‌شود.

چه کاری باعث افزایش باردهی درخت پسته می‌شود؟
آبیاری منظم در فصل تشکیل میوه، کوددهی متعادل با پتاسیم و روی، هرس اصولی سالانه و رعایت نسبت درخت نر به ماده مهم‌ترین عوامل افزایش باردهی هستند.

چرا برخی نهال‌های پسته دیر بار می‌دهند؟
تأخیر در باردهی معمولاً ناشی از کمبود آبیاری، فقدان درخت نر مناسب برای گرده‌افشانی، کمبود عناصر ریزمغذی مانند روی، یا استفاده از نهال بذری به‌جای نهال پیوندی است.